Xạ hình gan mật là gì? Khi nào cần thực hiện và có an toàn không?

Xạ hình gan mật là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Giúp bác sĩ đánh giá chức năng hoạt động của gan, túi mật và hệ thống đường mật. Kỹ thuật này sử dụng một lượng rất nhỏ chất phóng xạ để theo dõi quá trình tạo và lưu thông của dịch mật trong cơ thể. Từ đó phát hiện sớm các bất thường như viêm túi mật, tắc nghẽn đường mật hoặc rò rỉ mật sau phẫu thuật.

Mặc dù có liên quan đến chất phóng xạ, xạ hình gan mật được đánh giá là thủ thuật an toàn, ít xâm lấn và thường không gây đau cho người bệnh.

1. Xạ hình gan mật (HIDA Scan) dùng để làm gì?

Xạ hình gan mật, còn gọi là HIDA Scan. Đây là xét nghiệm hình ảnh chuyên sâu tập trung vào chức năng của hệ thống gan – mật, khác với siêu âm hay CT scan vốn chủ yếu đánh giá cấu trúc giải phẫu.

Phương pháp này thường được chỉ định để:

• Chẩn đoán viêm túi mật cấp hoặc mạn tính

• Phát hiện tắc nghẽn ống mật

• Đánh giá chức năng bài tiết mật của gan

• Phát hiện rò rỉ mật sau phẫu thuật

• Theo dõi tình trạng ghép gan

• Đánh giá hiệu suất co bóp của túi mật

Nhờ khả năng theo dõi dòng chảy của mật theo thời gian thực. HIDA Scan giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác hơn trong nhiều trường hợp khó xác định bằng các phương pháp hình ảnh thông thường.

2. Khi nào cần thực hiện xạ hình gan mật?

HIDA Scan thường được bác sĩ chỉ định khi người bệnh có các triệu chứng nghi ngờ bệnh lý đường mật nhưng kết quả siêu âm hoặc CT chưa đủ rõ ràng.

Những trường hợp thường được chỉ định HIDA Scan bao gồm:

• Đau vùng hạ sườn phải hoặc vùng gan kéo dài

• Đau bụng kèm buồn nôn, nôn

• Nghi ngờ viêm túi mật cấp

• Phát hiện sỏi mật hoặc bất thường túi mật trên siêu âm

• Theo dõi biến chứng sau phẫu thuật đường mật

Chuẩn bị trước khi thực hiện

• Nhịn ăn ít nhất 4 giờ trước khi xét nghiệm

• Ngưng sử dụng morphin hoặc thuốc liên quan đến morphin theo hướng dẫn của bác sĩ. Vì các thuốc này có thể ảnh hưởng đến kết quả xạ hình

3. Quy trình thực hiện xạ hình gan mật

Trong quá trình xạ hình gan mật, người bệnh sẽ được tiêm một lượng nhỏ chất đánh dấu phóng xạ vào tĩnh mạch, thường ở cánh tay. Chất này sẽ theo dòng máu đến gan, được gan xử lý và bài tiết vào hệ thống mật.

Bác sĩ sử dụng máy gamma camera để ghi nhận và theo dõi sự di chuyển của chất đánh dấu, từ đó tạo ra hình ảnh phản ánh hoạt động của gan và túi mật.

• Thời gian thực hiện: khoảng 45–60 phút

• Cảm giác khi làm: hầu như không đau, có thể hơi khó chịu nhẹ nếu người bệnh đang có cơn đau túi mật

4. Xạ hình gan mật phát hiện được những bệnh lý nào?

Dựa vào hình ảnh thu được, bác sĩ có thể đánh giá:

• Viêm túi mật cấp: túi mật không hiển thị do tắc nghẽn đường vào

• Viêm túi mật mạn tính: túi mật xuất hiện muộn hoặc chức năng co bóp kém

• Tắc ống mật: chất đánh dấu không lưu thông đúng lộ trình

• Rò rỉ mật sau phẫu thuật: chất phóng xạ xuất hiện bất thường trong ổ bụng

• Chức năng gan bình thường: chất đánh dấu di chuyển đầy đủ từ gan → túi mật → ruột

Lượng phóng xạ sử dụng trong xét nghiệm rất thấp và sẽ được đào thải khỏi cơ thể qua nước tiểu và phân trong vòng 1–2 ngày.

5. Xạ hình gan mật có an toàn không?

Xạ hình gan mật được đánh giá là an toàn với đa số người bệnh. Tác dụng phụ hiếm gặp, chủ yếu là bầm nhẹ tại vị trí tiêm. Nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ rất thấp và nằm trong ngưỡng cho phép của y học.

Tuy nhiên, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần thông báo cho bác sĩ để được cân nhắc chỉ định phù hợp.

Kết luận

Xạ hình gan mật là một xét nghiệm hình ảnh quan trọng, giúp đánh giá chức năng gan – mật một cách chính xác và toàn diện. Việc thực hiện xét nghiệm đúng chỉ định sẽ hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán sớm các bệnh lý đường mật, từ đó đưa ra hướng điều trị hiệu quả và kịp thời.

Đặt lịch khám ngay tại GC&Phenikaa Healthcare Center để bảo vệ sức khoẻ của bạn!