Viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới do virus gây ra, thường gặp ở trẻ dưới 2 tuổi, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc mùa lạnh. Nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, bệnh có thể tiến triển nặng và gây ra các biến chứng nguy hiểm như suy hô hấp.

1. Viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh là gì?

Viêm tiểu phế quản là tình trạng viêm cấp tính tại các tiểu phế quản – những đường dẫn khí nhỏ trong phổi, có vai trò điều hòa luồng không khí đi vào phế nang. Khi bị virus tấn công, niêm mạc tiểu phế quản bị phù nề, tăng tiết dịch nhầy, gây hẹp hoặc tắc nghẽn đường thở, làm cản trở quá trình trao đổi oxy.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 6 tháng tuổi, có hệ hô hấp chưa hoàn thiện nên dễ bị ảnh hưởng. Bệnh thường kéo dài khoảng 7–10 ngày, trong đó những ngày đầu là giai đoạn lây lan mạnh nhất.

2. Nguyên nhân gây viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh

Nguyên nhân chủ yếu của viêm tiểu phế quản là do virus, trong đó phổ biến nhất gồm:

• Virus hợp bào hô hấp (RSV) – nguyên nhân hàng đầu

• Rhinovirus (virus cảm lạnh thông thường)

• Virus cúm, á cúm

• Adenovirus, metapneumovirus

• Một số trường hợp hiếm do Mycoplasma pneumoniae

Ngoài ra, nguy cơ mắc bệnh tăng cao ở những trẻ có các yếu tố sau:

• Sinh non hoặc nhẹ cân

• Không được bú sữa mẹ

• Có bệnh tim hoặc phổi bẩm sinh

• Hệ miễn dịch suy yếu

• Thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá

• Sống trong môi trường đông người, dễ lây nhiễm virus

3. Triệu chứng viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh

Các biểu hiện của viêm tiểu phế quản thường dễ nhầm với viêm đường hô hấp thông thường. Một số triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Ho khan hoặc ho có đờm

• Sổ mũi, nghẹt mũi

• Sốt nhẹ hoặc sốt cao, có thể không sốt

• Thở khò khè, thở nhanh

• Khó thở, co kéo lồng ngực

• Cánh mũi phập phồng

• Trẻ mệt mỏi, bú kém, quấy khóc

• Da nhợt nhạt hoặc tím tái do thiếu oxy (trường hợp nặng)

4. Diễn tiến bệnh viêm tiểu phế quản ở trẻ

Trong 1–2 ngày đầu, trẻ thường có biểu hiện giống cảm lạnh như sổ mũi, ho nhẹ, sốt nhẹ. Từ ngày thứ 3–5, các triệu chứng hô hấp rõ rệt hơn với ho nhiều, thở rít, khò khè và khó thở.

Nếu không được theo dõi sát, trẻ có thể tiến triển đến suy hô hấp với biểu hiện thở mệt, tím tái, bỏ bú và lừ đừ. Trường hợp nặng cần được cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế.

5. Cách điều trị viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh

Chăm sóc và điều trị tại nhà (trường hợp nhẹ)

• Hạ sốt bằng paracetamol hoặc ibuprofen theo chỉ định bác sĩ khi trẻ sốt ≥ 38,5°C

• Vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý 0,9%

• Giữ ấm cơ thể, mặc quần áo thoáng, thấm mồ hôi

• Cho trẻ bú mẹ nhiều hơn hoặc uống đủ nước để tránh mất nước

• Không tự ý dùng kháng sinh hoặc thuốc giảm ho cho trẻ nhỏ

Điều trị tại cơ sở y tế (trường hợp trung bình – nặng)

• Hút đờm dãi, làm thông thoáng đường thở

• Thở oxy khi trẻ có dấu hiệu thiếu oxy

• Khí dung nước muối hoặc thuốc giãn phế quản khi cần

• Truyền dịch nếu trẻ không bú được

• Sử dụng kháng sinh khi có bội nhiễm theo chỉ định bác sĩ

6. Phòng ngừa viêm tiểu phế quản ở trẻ sơ sinh

Để giảm nguy cơ mắc bệnh, cha mẹ cần:

• Cho trẻ bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu

• Giữ vệ sinh tay sạch sẽ cho người chăm sóc và trẻ

• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp

• Không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá

• Tiêm chủng đầy đủ theo lịch

• Giữ ấm cho trẻ khi thời tiết lạnh, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột

• Vệ sinh môi trường sống, đồ chơi và dụng cụ sinh hoạt của trẻ