Bệnh gút là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách kiểm soát hiệu quả

Bệnh gút là gì?

Bệnh gút (gout) là một dạng viêm khớp do viêm, xảy ra khi axit uric trong máu tăng cao và hình thành các tinh thể trong khớp. Những tinh thể này có thể gây ra các cơn đau dữ dội, sưng tấy và viêm khớp.

Khớp bị ảnh hưởng thường có các dấu hiệu:

• Đỏ

• Sưng

• Nóng khi chạm vào

• Đau nhức dữ dội

Mặc dù ngón chân cái là vị trí phổ biến nhất của bệnh gút, nhưng bệnh cũng có thể xuất hiện ở nhiều khớp khác như:

• đầu gối

• mắt cá chân

• bàn chân

• ngón tay

• cổ tay

Các cơn đau gút thường xảy ra đột ngột, đặc biệt vào ban đêm và có thể khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt.

Nguyên nhân gây bệnh gút

Bệnh gút xảy ra khi cơ thể sản sinh quá nhiều axit uric hoặc không thể đào thải axit uric hiệu quả qua thận.

Axit uric được hình thành khi cơ thể phân hủy purin, một hợp chất có trong nhiều loại thực phẩm và đồ uống. Khi nồng độ axit uric tăng cao, chúng có thể kết tinh thành các tinh thể sắc nhọn trong khớp, gây viêm và đau.

Những cơn đau cấp tính do tinh thể này gây ra thường được gọi là cơn gút cấp.

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh gút

Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh gút, tuy nhiên bệnh phổ biến ở nam giới hơn nữ giới. Ở phụ nữ, bệnh thường xuất hiện sau giai đoạn mãn kinh.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút bao gồm:

• Béo phì

• Huyết áp cao

• Bệnh tiểu đường

• Hội chứng chuyển hóa

• Suy giảm chức năng thận

• Suy tim sung huyết

• Kháng insulin

Ngoài ra, một số thói quen sinh hoạt và yếu tố khác cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

• Uống nhiều rượu bia

• Tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, hải sản hoặc nội tạng động vật

• Dùng một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu

• Tiêu thụ nhiều đường fructose

• Tiền sử gia đình có người mắc bệnh gút

Triệu chứng của bệnh gút

Bệnh gút thường biểu hiện qua các cơn đau khớp đột ngột, thường xảy ra vào ban đêm.

Những triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Đau dữ dội ở khớp

• Sưng tấy

• Đỏ khớp

• Cứng khớp

• Khớp nóng khi chạm vào

• Cảm giác nóng rát ở khớp

Các cơn gút có thể kéo dài từ vài ngày đến khoảng hai tuần. Giữa các đợt bệnh, người bệnh có thể không xuất hiện triệu chứng.

Nếu không được điều trị, các cơn gút có thể:

• xuất hiện thường xuyên hơn

• kéo dài hơn

• gây tổn thương khớp nghiêm trọng

Phương pháp điều trị bệnh gút

Việc điều trị bệnh gút thường kết hợp giữa điều trị y tế và thay đổi lối sống để kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa tái phát.

Kiểm soát cơn gút cấp

Trong giai đoạn đau cấp tính, bác sĩ có thể kê đơn một số loại thuốc giúp giảm viêm và giảm đau, bao gồm:

• thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs)

• colchicine

• corticosteroid

Các loại thuốc này giúp giảm viêm và kiểm soát cơn đau nhanh chóng.

Phòng ngừa cơn gút tái phát

Người bệnh có thể giảm nguy cơ tái phát bằng cách:

• hạn chế rượu bia

• giảm tiêu thụ thực phẩm giàu purin

• duy trì cân nặng hợp lý

• uống đủ nước mỗi ngày

• tập thể dục thường xuyên

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc giúp giảm nồng độ axit uric trong máu như:

• allopurinol

• febuxostat

• pegloticase

Ngăn ngừa biến chứng của bệnh gút

Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh gút có thể dẫn đến các biến chứng như:

• hình thành hạt tophi (các khối tinh thể axit uric dưới da)

• sỏi thận

• tổn thương khớp lâu dài

Việc điều trị đúng cách sẽ giúp hạn chế các biến chứng này.

Chế độ dinh dưỡng hỗ trợ kiểm soát bệnh gút

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh gút.

Một số nguyên tắc dinh dưỡng nên áp dụng gồm:

• Tăng cường rau xanh và trái cây giàu chất chống oxy hóa

• Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ như yến mạch hoặc khoai lang

• Hạn chế thực phẩm tinh chế, đồ ngọt và bánh mì trắng

• Sử dụng dầu ô liu hoặc dầu dừa thay cho các loại dầu kém lành mạnh

• Uống đủ 6–8 ly nước mỗi ngày

Ngoài ra, duy trì lối sống lành mạnh và vận động thường xuyên cũng giúp giảm nguy cơ bùng phát cơn gút.

Vitamin và thực phẩm bổ sung có giúp ích cho bệnh gút không?

Một số loại vitamin và chất bổ sung có thể hỗ trợ giảm viêm hoặc cải thiện sức khỏe tổng thể, chẳng hạn:

• vitamin C

• axit béo omega-3

• magie

• kẽm

• probiotics

Tuy nhiên, một số vitamin như niacin hoặc vitamin A liều cao có thể làm tăng triệu chứng bệnh gút.

Ngoài ra, hiệu quả của nhiều loại thực phẩm bổ sung vẫn chưa được chứng minh rõ ràng. Vì vậy, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Chẩn đoán bệnh gút

Nếu bạn xuất hiện đau khớp đột ngột và dữ dội, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Để chẩn đoán bệnh gút, bác sĩ có thể thực hiện một số xét nghiệm như:

• xét nghiệm máu để đo nồng độ axit uric

• chụp X-quang

• siêu âm khớp

• chụp MRI

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể tiến hành chọc hút dịch khớp để kiểm tra sự hiện diện của tinh thể axit uric dưới kính hiển vi.

Sau khi xác định chính xác bệnh, bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị và theo dõi phù hợp.

Kết luận

Bệnh gút là một dạng viêm khớp mạn tính liên quan đến nồng độ axit uric cao trong cơ thể. Mặc dù hiện nay chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng việc:

• điều trị đúng cách

• duy trì chế độ ăn uống hợp lý

• thay đổi lối sống lành mạnh

có thể giúp kiểm soát triệu chứng và giảm nguy cơ tái phát hiệu quả.

 Tìm hiểu thêm các kiến thức y khoa hữu ích tại GC-Phenikaa để chủ động bảo vệ sức khỏe của bạn và gia đình.