Phục Hồi Sau Mổ Trật Khớp Cùng Đòn Hiệu Quả

Trật khớp cùng đòn là chấn thương thường gặp ở người trẻ, đặc biệt sau tai nạn giao thông hoặc chấn thương thể thao. Tổn thương này xảy ra khi khớp nối giữa xương đòn và mỏm cùng vai bị lệch, khiến vai đau, mất vững và giảm khả năng vận động.

Hiện nay, phẫu thuật nội soi cố định khớp cùng đòn bằng TightRope được áp dụng rộng rãi nhờ ít xâm lấn, sẹo nhỏ, giảm đau và cho phép người bệnh tập luyện sớm. Tuy nhiên, để khớp vai phục hồi hoàn toàn, người bệnh cần tuân thủ đúng chương trình phục hồi chức năng sau mổ.

Vì sao cần phục hồi chức năng sau mổ?

Sau phẫu thuật, khớp vai thường bị đau, sưng và hạn chế vận động. Nếu không tập luyện đúng cách, người bệnh có thể gặp tình trạng cứng khớp, yếu cơ hoặc giảm chức năng vận động lâu dài.

Mục tiêu của phục hồi chức năng là:

• Kiểm soát đau và giảm sưng nề.
• Bảo vệ vùng phẫu thuật.
• Phục hồi tầm vận động của khớp vai.
• Tăng sức mạnh cơ vai, cơ cánh tay và đai vai.
• Giúp người bệnh sớm quay lại sinh hoạt, làm việc và chơi thể thao.

Đánh giá trước khi tập phục hồi

Sau khi xuất viện, bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng sẽ đánh giá:

• Mức độ sưng nề vùng vai.
• Biên độ vận động khớp vai.
• Sức cơ của tay và vai bên phẫu thuật.
• Kết quả chụp X-quang kiểm tra vị trí khớp cùng đòn.

Từ đó, người bệnh sẽ được xây dựng chương trình tập luyện phù hợp theo từng giai đoạn.

Giai đoạn 1: 3 tuần đầu sau phẫu thuật

Trong 3 tuần đầu, mục tiêu chính là giảm đau, bảo vệ khớp vai và duy trì vận động ở các khớp lân cận.

Các bài tập được khuyến khích gồm:

• Cử động nhẹ nhàng khuỷu tay, cổ tay và các ngón tay.
• Tập nâng vai, hạ vai và xoay xương bả vai.
• Vận động thụ động khớp vai với biên độ không quá 90 độ.
• Thực hiện bài tập con lắc để vai vận động nhẹ.
• Chườm lạnh vùng vai từ 10–15 phút mỗi 2 giờ để giảm sưng.

Người bệnh cần đeo đai Desault theo hướng dẫn và tránh nâng tay quá mức trong giai đoạn này.

Giai đoạn 2: Từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 9

Khi tình trạng đau và sưng giảm dần, người bệnh có thể bắt đầu tăng biên độ vận động của vai.

Các bài tập phù hợp gồm:

• Tập với gậy để tăng tầm vận động.
• Trượt tay trên bàn, sau đó chuyển sang trượt tay trên tường.
• Kéo giãn khớp vai bằng gậy ở tư thế nằm hoặc đứng.
• Kéo giãn bao khớp sau.
• Tập vận động chủ động chống lại trọng lực như nâng tay, dạng vai hoặc xoay ngoài vai.

Giai đoạn này giúp khớp vai dần lấy lại sự linh hoạt và giảm nguy cơ cứng khớp.

Giai đoạn 3: Từ tuần thứ 12 đến tuần thứ 15

Ở giai đoạn này, mục tiêu là phục hồi hoàn toàn biên độ vận động và tăng sức mạnh cơ.

Người bệnh có thể tập:

• Các bài tập mạnh cơ nhị đầu, cơ ngực và cơ vai.
• Chống đẩy nhẹ bằng tường hoặc đầu gối.
• Xoay trong, xoay ngoài vai với dây chun kháng lực.
• Các bài tập vận động liên tục như đấm bốc nhẹ.

Tuy nhiên, cần tránh vận động quá mạnh hoặc đột ngột để không ảnh hưởng đến vùng phẫu thuật.

Giai đoạn 4: Từ tuần thứ 16 đến tuần thứ 24

Sau khoảng 4–6 tháng, người bệnh có thể tăng dần cường độ tập luyện để lấy lại khả năng vận động như trước.

Các bài tập thường được bổ sung gồm:

• Bài tập co cơ đẳng trường.
• Tập đưa tay qua đầu.
• Tăng dần khả năng nâng vật nặng bằng vai và cánh tay.
• Chống đẩy với biên độ phù hợp.
• Các bài tập tăng sức mạnh và phản xạ cơ.
• Tập trở lại một số môn thể thao theo hướng dẫn của bác sĩ.

Ở giai đoạn này, người bệnh cần tập đều đặn nhưng không nên nóng vội, vì khớp vai vẫn cần thời gian để ổn định hoàn toàn.

Kết hợp vật lý trị liệu để phục hồi nhanh hơn

Sau khoảng 2 tuần, người bệnh có thể kết hợp thêm các phương pháp vật lý trị liệu như:

• Điện xung giảm đau.
• Chiếu hồng ngoại.
• Điện phân.
• Chườm lạnh nếu vai sưng sau tập.

Những phương pháp này giúp giảm đau, tăng tuần hoàn và hỗ trợ phục hồi vận động hiệu quả hơn.

Khi nào cần tái khám?

Người bệnh nên tái khám lần đầu sau mổ khoảng 2 tuần để bác sĩ kiểm tra tình trạng liền vết mổ và vị trí khớp vai. Sau đó, cần tái khám định kỳ mỗi tháng hoặc theo lịch hẹn.

Bạn nên đến khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Vai sưng đau nhiều hơn sau tập.
• Không thể cử động vai.
• Tê yếu cánh tay.
• Vết mổ đỏ, chảy dịch hoặc sốt.

Lưu ý quan trọng trong quá trình tập luyện

• Không tự ý bỏ đai hoặc tập quá sớm.
• Không nâng vật nặng khi chưa được phép.
• Luôn tập đúng hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên.
• Kiên trì tập luyện mỗi ngày để đạt hiệu quả phục hồi tốt nhất.

Nếu bạn đang cần tư vấn về phục hồi sau phẫu thuật trật khớp cùng đòn, hãy liên hệ GC Phenikaa để được bác sĩ và chuyên gia phục hồi chức năng đồng hành trong suốt quá trình điều trị.