Tin tức |
19-04-2026
Béo phì: Bệnh lý của tương lai và những nguy cơ sức khỏe
Béo phì đang trở thành vấn đề sức khỏe đáng báo động trên toàn cầu. Tại Việt Nam, tỷ lệ người mắc béo phì ngày càng tăng do chế độ ăn nhiều năng lượng, ít vận động và áp lực cuộc sống. Không chỉ ảnh hưởng ngoại hình, béo phì còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý nguy hiểm như tim mạch, đái tháo đường và vô sinh.
Béo phì là gì?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, béo phì là tình trạng tích lũy mỡ quá mức hoặc bất thường trong cơ thể. Tình trạng này thường được đánh giá bằng chỉ số BMI.
Phân loại theo BMI
- BMI dưới 18,5: Gầy
- BMI từ 18,5–24,9: Bình thường
- BMI từ 25–29,9: Thừa cân
- BMI từ 30–34,9: Béo phì độ 1
- BMI từ 35–39,9: Béo phì độ 2
- BMI từ 40 trở lên: Béo phì độ 3
Theo thống kê của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ người trưởng thành mắc tình trạng này tại Việt Nam khoảng 6,6%. Nhóm tuổi 45–54 có tỷ lệ mắc cao nhất.
Vì sao tình trạng thừa cân ngày càng gia tăng
Yếu tố di truyền
Người có cha mẹ hoặc người thân mắc béo phì sẽ có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, di truyền không phải nguyên nhân duy nhất.
Chế độ ăn nhiều năng lượng
Thức ăn nhanh, đồ chiên rán, nước ngọt và thực phẩm giàu chất béo đang xuất hiện ngày càng nhiều trong khẩu phần hằng ngày. Những thực phẩm này chứa nhiều calo nhưng ít tạo cảm giác no.
Ít vận động
Lối sống hiện đại khiến nhiều người ngồi lâu, ít vận động và dành nhiều thời gian cho máy tính, điện thoại. Điều này làm giảm lượng năng lượng tiêu hao.
Thiếu ngủ và căng thẳng
Ngủ không đủ giấc có thể làm tăng cảm giác đói. Căng thẳng kéo dài cũng khiến nhiều người ăn nhiều hơn hoặc lựa chọn thực phẩm không lành mạnh.
Béo phì gây ra những biến chứng nào?
Đái tháo đường type 2
Béo phì là yếu tố nguy cơ hàng đầu của đái tháo đường type 2. Theo WHO, phần lớn người mắc đái tháo đường đều có tình trạng thừa cân hoặc béo phì.
Bệnh tim mạch và tăng huyết áp
Người bị béo phì dễ gặp các bệnh lý như tăng huyết áp, suy tim, rối loạn nhịp tim và nhồi máu cơ tim. Nguy cơ đột quỵ cũng cao hơn so với người có cân nặng bình thường.
Tăng nguy cơ ung thư
Nhiều nghiên cứu cho thấy béo phì liên quan đến ung thư đại trực tràng, ung thư vú và ung thư thực quản.
Thoái hóa khớp
Cân nặng dư thừa làm tăng áp lực lên khớp gối, khớp háng và cột sống. Điều này khiến nguy cơ thoái hóa khớp tăng cao.
Thừa cân ảnh hưởng khả năng sinh sản ra sao?
Ở phụ nữ, béo phì có thể gây rối loạn kinh nguyệt, hội chứng buồng trứng đa nang và khó thụ thai.
Ở nam giới, béo phì làm giảm nồng độ testosterone. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng và làm tăng nguy cơ rối loạn cương dương.
Tăng rủi ro trong thai kỳ
Phụ nữ mang thai bị béo phì có nguy cơ cao gặp tăng huyết áp thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ và sinh non.
Khi nào cần đi khám?
Bạn nên đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu sau:
- BMI từ 25 trở lên
- Tăng cân nhanh trong thời gian ngắn
- Khó thở, mệt mỏi khi vận động
- Vòng bụng lớn, tích mỡ vùng bụng
- Có kèm tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu
Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân, đánh giá nguy cơ và xây dựng kế hoạch giảm cân phù hợp.
Làm gì để kiểm soát cân nặng và phòng bệnh?
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt
- Hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm nhiều đường
- Tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày
- Ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm
- Kiểm soát căng thẳng và duy trì cân nặng hợp lý
