Tin tức |
11-05-2026
Virus Hanta gây sốt xuất huyết kèm suy thận (HFRS): Mức độ nguy hiểm, dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa
Virus Hanta là gì?
Virus Hanta là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật sang người, chủ yếu qua các loài gặm nhấm như chuột. Một trong những bệnh nguy hiểm nhất do virus này gây ra là sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS – Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome).
Người có thể nhiễm virus khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Ngoài ra, nguy cơ phơi nhiễm còn xuất hiện khi tiếp xúc trực tiếp với bề mặt hoặc thực phẩm bị nhiễm virus.
Khác với sốt xuất huyết Dengue lây qua muỗi, HFRS tác động mạnh đến hệ mạch máu và thận, có thể gây tụt huyết áp, rối loạn đông máu, suy thận cấp và tổn thương đa cơ quan nếu không được phát hiện sớm.
Sốt xuất huyết do virus Hanta có nguy hiểm không?
HFRS được đánh giá là bệnh lý nguy hiểm do khả năng diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng. Virus Hanta tấn công trực tiếp vào tế bào nội mô mạch máu và mô thận, làm tăng tính thấm thành mạch, gây xuất huyết và suy giảm chức năng lọc của thận.
Tùy theo chủng virus, tỷ lệ tử vong có thể dao động từ dưới 1% đến khoảng 15%. Một số chủng như Hantaan hoặc Dobrava-Belgrade virus có nguy cơ gây sốc và suy đa cơ quan cao hơn.
Điều đáng lo ngại là các triệu chứng ban đầu của bệnh thường giống cúm hoặc sốt virus thông thường như:
- Sốt cao
- Đau đầu
- Đau cơ
- Buồn nôn
- Mệt mỏi
Điều này khiến nhiều người chủ quan, dẫn đến chậm chẩn đoán và tăng nguy cơ biến chứng nặng.
Vì sao virus Hanta gây sốt xuất huyết kèm suy thận?
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus Hanta kích hoạt phản ứng viêm mạnh và gây tổn thương hệ vi mạch, đặc biệt tại thận.
Tăng tính thấm thành mạch
Virus làm tổn thương lớp nội mô mạch máu khiến dịch và protein thoát ra ngoài lòng mạch, gây:
- Phù nề
- Tụt huyết áp
- Xuất huyết
- Cô đặc máu
Rối loạn đông máu
Người bệnh có thể bị:
- Giảm tiểu cầu
- Xuất huyết dưới da
- Chảy máu ở nhiều cơ quan
Tổn thương thận cấp
Thận là cơ quan bị ảnh hưởng rõ rệt nhất. Virus cùng phản ứng miễn dịch quá mức gây:
- Viêm mô thận
- Giảm khả năng lọc máu
- Tích tụ độc tố trong cơ thể
- Suy thận cấp
Giảm thể tích tuần hoàn
Khi dịch thoát khỏi lòng mạch quá nhiều, lượng máu đến thận giảm, làm tăng nguy cơ thiếu oxy và hoại tử mô thận.
Dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết do virus Hanta
Triệu chứng thường xuất hiện sau 1–2 tuần phơi nhiễm, đôi khi kéo dài tới 8 tuần. Bệnh tiến triển qua nhiều giai đoạn đặc trưng.
1. Giai đoạn sốt
Kéo dài khoảng 3–7 ngày với các biểu hiện:
- Sốt cao đột ngột
- Rét run
- Đau đầu
- Đau lưng
- Buồn nôn
- Đỏ mặt, đỏ kết mạc
- Da vùng cổ và ngực đỏ bừng giống cháy nắng
2. Giai đoạn tụt huyết áp
Người bệnh có thể:
- Mệt lả
- Hoa mắt
- Buồn nôn nhiều
- Huyết áp giảm nhanh
- Nguy cơ sốc
3. Giai đoạn thiểu niệu
Đây là dấu hiệu điển hình của suy thận cấp:
- Tiểu ít dưới 400ml/ngày
- Phù mặt, phù chân
- Tăng creatinine máu
- Có thể vô niệu hoàn toàn
4. Giai đoạn đa niệu
Sau giai đoạn suy thận, người bệnh có thể tiểu rất nhiều, dẫn đến:
- Mất nước
- Rối loạn điện giải
- Nguy cơ rối loạn nhịp tim
5. Giai đoạn hồi phục
Chức năng thận và huyết áp cải thiện dần, tuy nhiên quá trình hồi phục có thể kéo dài nhiều tuần hoặc vài tháng.
Việt Nam đã ghi nhận ca bệnh virus Hanta chưa?
Theo thông tin cập nhật từ Bộ Y tế Việt Nam đến tháng 5/2026, hiện chưa ghi nhận ca bệnh do virus Hanta trên người tại Việt Nam.
Tuy nhiên, giới chuyên môn vẫn cảnh báo nguy cơ tiềm ẩn do:
- Điều kiện khí hậu nhiệt đới thuận lợi cho chuột sinh sôi
- Môi trường kho bãi, chăn nuôi, thực phẩm tồn trữ dễ có loài gặm nhấm
- Nguy cơ tiếp xúc với chất thải từ chuột trong sinh hoạt hàng ngày
Do đó, người dân không nên chủ quan và cần chủ động phòng ngừa.
Chẩn đoán sốt xuất huyết do virus Hanta
Bác sĩ sẽ dựa trên triệu chứng lâm sàng, yếu tố dịch tễ và xét nghiệm chuyên sâu.
Các xét nghiệm thường được chỉ định
Xét nghiệm máu
Giúp đánh giá:
- Giảm tiểu cầu
- Tăng bạch cầu
- Chức năng thận (Creatinine, Ure)
ELISA
Phát hiện kháng thể IgM chống Hantavirus trong giai đoạn cấp.
RT-PCR
Phát hiện trực tiếp vật liệu di truyền của virus trong máu hoặc mô bệnh phẩm.
Ngoài ra, người bệnh có thể được theo dõi thêm điện giải, chức năng gan và tình trạng đông máu để đánh giá mức độ tổn thương cơ quan.
Điều trị sốt xuất huyết do virus Hanta
Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho HFRS. Việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực và kiểm soát biến chứng.
Các phương pháp điều trị hỗ trợ
Kiểm soát dịch và điện giải
Bác sĩ cần điều chỉnh dịch truyền chặt chẽ để tránh:
- Tụt huyết áp
- Phù phổi
- Quá tải tuần hoàn
Hỗ trợ huyết áp
Sử dụng thuốc vận mạch khi người bệnh có dấu hiệu sốc.
Lọc máu
Áp dụng trong trường hợp suy thận cấp nặng.
Hỗ trợ hô hấp
Người bệnh có thể cần:
- Thở oxy
- Thở máy nếu suy hô hấp hoặc phù phổi cấp
Một số nghiên cứu cho thấy Ribavirin có thể hỗ trợ trong vài trường hợp, tuy nhiên chưa được xem là thuốc điều trị chuẩn.
Cách phòng ngừa virus Hanta hiệu quả
Do chưa có vaccine phòng bệnh phổ biến, phòng ngừa đóng vai trò quan trọng nhất.
Kiểm soát chuột và loài gặm nhấm
- Dùng bẫy hoặc biện pháp diệt chuột an toàn
- Không để thức ăn thừa thu hút chuột
- Đậy kín thùng rác
Vệ sinh môi trường đúng cách
Khi dọn nơi có dấu vết chuột:
- Không quét khô
- Xịt dung dịch khử khuẩn trước khi lau
- Sử dụng Javel hoặc Cloramin B
Sử dụng đồ bảo hộ
Nên đeo:
- Khẩu trang N95
- Găng tay
khi dọn kho bãi, khu vực ẩm thấp hoặc nơi nghi có chuột.
Bảo quản thực phẩm an toàn
- Ăn chín uống sôi
- Cất thực phẩm trong hộp kín
- Không dùng thực phẩm có dấu hiệu bị chuột cắn phá
Khi nào cần đi khám?
Cần đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu:
- Sốt cao kéo dài
- Đau đầu dữ dội
- Tiểu ít bất thường
- Phù nề
- Mệt lả, tụt huyết áp
- Có tiền sử tiếp xúc với chuột hoặc môi trường ô nhiễm
Việc phát hiện và điều trị sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ suy thận nặng và biến chứng nguy hiểm.
