Bệnh bạch hầu: Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa hiệu quả

Bệnh bạch hầu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae gây ra. Mặc dù hiện nay bệnh đã được kiểm soát nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, các ca mắc vẫn xuất hiện rải rác tại một số địa phương. Đáng lo ngại hơn, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Theo các chuyên gia truyền nhiễm, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về dấu hiệu nhận biết và biện pháp phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh.

Bạch hầu là bệnh gì?

Bạch hầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae.

Sau khi xâm nhập cơ thể, vi khuẩn thường khu trú tại vùng mũi họng và tiết ra ngoại độc tố. Độc tố này không chỉ gây tổn thương tại chỗ mà còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác như tim, thận và hệ thần kinh.

Đặc trưng của bệnh là sự xuất hiện của lớp giả mạc màu trắng xám ở họng hoặc amidan. Giả mạc bám chắc vào niêm mạc nên rất khó bóc tách. Nếu cố gắng loại bỏ, vùng tổn thương có thể chảy máu.

Ai có nguy cơ mắc bệnh cao?

Bệnh thường gặp ở những người chưa có miễn dịch bảo vệ, bao gồm:

• Trẻ chưa được tiêm vắc xin đầy đủ.
• Người bỏ lỡ các mũi tiêm nhắc lại.
• Người sống tại khu vực có tỷ lệ tiêm chủng thấp.
• Người tiếp xúc gần với ca bệnh.
• Người sống trong môi trường đông đúc, điều kiện vệ sinh kém.

Tuy nhiên, nhờ tỷ lệ tiêm chủng cao tại Việt Nam, nguy cơ bùng phát dịch diện rộng hiện không lớn.

Dấu hiệu nhận biết cần lưu ý

Thời gian ủ bệnh thường từ 2 đến 5 ngày.

Ban đầu, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng tương tự cảm cúm thông thường như:

• Sốt nhẹ.
• Đau họng.
• Mệt mỏi.
• Chán ăn.
• Chảy nước mũi.
• Da xanh tái.

Tuy nhiên, dấu hiệu đặc trưng nhất là giả mạc màu trắng hoặc trắng xám xuất hiện ở amidan, họng hoặc lưỡi gà.

Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh có thể gặp:

• Khó thở.
• Khàn tiếng.
• Ho ông ổng.
• Thở rít.
• Sưng hạch vùng cổ.
• Cổ bạnh to bất thường.

Đặc biệt, độc tố của vi khuẩn có thể gây viêm cơ tim, tổn thương thần kinh hoặc suy hô hấp. Đây đều là những biến chứng nghiêm trọng có nguy cơ đe dọa tính mạng.

Bệnh lây truyền như thế nào?

Vi khuẩn bạch hầu chủ yếu lây qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây khi:

• Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi họng.
• Dùng chung đồ dùng cá nhân.
• Tiếp xúc với vật dụng nhiễm vi khuẩn.

Vì vậy, việc phát hiện sớm và cách ly người bệnh có ý nghĩa rất quan trọng trong phòng chống lây lan.

Điều trị bạch hầu ra sao?

Người mắc bệnh cần được điều trị càng sớm càng tốt.

Các phương pháp điều trị hiện nay bao gồm:

Sử dụng huyết thanh kháng độc tố

Đây là biện pháp giúp trung hòa độc tố lưu hành trong cơ thể và hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Điều trị bằng kháng sinh

Các loại kháng sinh thường được sử dụng gồm:

• Penicillin G.
• Erythromycin.
• Azithromycin.

Thời gian điều trị thường kéo dài từ 10 đến 14 ngày theo chỉ định của bác sĩ.

Bên cạnh đó, người bệnh cần được theo dõi sát để phát hiện sớm các biến chứng tim mạch hoặc hô hấp.

Làm gì để phòng ngừa hiệu quả?

Tiêm vắc xin vẫn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất hiện nay.

Ngoài ra, mỗi người nên chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.
• Tiêm nhắc lại khi cần thiết.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Che miệng khi ho hoặc hắt hơi.
• Giữ vệ sinh nhà ở và đồ dùng cá nhân.
• Hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh.

Đối với người tiếp xúc gần với ca bệnh, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi sức khỏe và sử dụng kháng sinh dự phòng trong thời gian phù hợp.

Chủ động bảo vệ bản thân và cộng đồng

Bạch hầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng tiêm chủng và các biện pháp vệ sinh cá nhân. Vì vậy, khi xuất hiện các triệu chứng như đau họng kéo dài, sốt nhẹ kèm giả mạc trắng ở họng hoặc tiếp xúc với người mắc bệnh, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Đừng chủ quan với các dấu hiệu đau họng bất thường. Chủ động tiêm vắc xin và thăm khám sớm là cách hiệu quả để phòng ngừa bệnh bạch hầu và bảo vệ sức khỏe gia đình.