Bệnh suy giảm trí nhớ do Parkinson: Dấu hiệu và nguyên nhân

Suy giảm trí nhớ do Parkinson (Parkinson’s Disease Dementia – PDD) là tình trạng suy giảm chức năng nhận thức có thể xuất hiện sau nhiều năm mắc bệnh Parkinson. Người bệnh không chỉ gặp khó khăn trong vận động mà còn có thể bị ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, tư duy, lập luận và xử lý thông tin.

Thông thường, tình trạng này phát triển ít nhất một năm sau khi được chẩn đoán Parkinson. Và trong nhiều trường hợp có thể xuất hiện sau một thời gian dài hơn.

Sa sút trí tuệ là một hội chứng thần kinh đặc trưng bởi sự suy giảm các chức năng tâm thần từ mức bình thường xuống mức ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Khi mắc tình trạng này, người bệnh có thể bị suy giảm ít nhất hai hoặc nhiều hơn các chức năng nhận thức, bao gồm:

• Trí nhớ

• Khả năng lập luận và ra quyết định

• Ngôn ngữ

• Khả năng phối hợp và định hướng

• Hành vi và cảm xúc

Trước khi tiến triển thành sa sút trí tuệ. Nhiều người mắc Parkinson có thể trải qua giai đoạn suy giảm nhận thức nhẹ (Mild Cognitive Impairment – MCI). Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp MCI đều phát triển thành sa sút trí tuệ.

Theo các nghiên cứu, khoảng 10% – 20% người bệnh Parkinson có suy giảm nhận thức nhẹ trong suốt quá trình mắc bệnh.

Tỷ lệ suy giảm trí nhớ ở bệnh nhân Parkinson

Tần suất xuất hiện suy giảm trí nhớ do Parkinson có xu hướng tăng theo tuổi tác và thời gian mắc bệnh.

Một số thống kê cho thấy:

• Khoảng 16% – 20% người từ 60 – 75 tuổi mắc Parkinson trong 5 – 10 năm có biểu hiện suy giảm trí nhớ.

• Khoảng 20% – 30% người cùng độ tuổi mắc bệnh trong 10 – 15 năm có dấu hiệu sa sút trí tuệ.

• Tỷ lệ này có thể lên tới 50% – 60% ở người trên 75 tuổi mắc Parkinson hơn 15 năm.

Điều này cho thấy tuổi cao và thời gian mắc bệnh dài là những yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện các rối loạn nhận thức.

Triệu chứng suy giảm trí nhớ do Parkinson

Suy giảm trí nhớ do Parkinson có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau và ảnh hưởng đến cả khả năng nhận thức lẫn hành vi.

Triệu chứng về nhận thức

Các dấu hiệu phổ biến bao gồm:

• Giảm khả năng chú ý và tập trung

• Suy giảm trí nhớ

• Khó xử lý hoặc diễn giải thông tin thị giác

• Khó nhận diện vật thể trong môi trường phức tạp

• Khó lập kế hoạch hoặc hoàn thành các nhiệm vụ đơn giản

• Khó khăn trong ngôn ngữ và giao tiếp

• Nói nhỏ, giọng nói bị bóp nghẹt hoặc khó nghe

Triệu chứng về hành vi và cảm xúc

Ngoài những thay đổi về nhận thức, người bệnh cũng có thể xuất hiện các rối loạn tâm lý như:

• Thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt hoặc lo âu

• Trầm cảm

• Vô cảm, giảm động lực thực hiện các hoạt động thường ngày

• Ảo giác, đặc biệt là ảo giác thị giác

• Hoang tưởng hoặc suy nghĩ nghi ngờ

Những triệu chứng này có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ do Parkinson

Nguyên nhân chính liên quan đến sự tích tụ bất thường của protein alpha-synuclein trong não. Tạo thành các cấu trúc gọi là thể Lewy.

Những tích tụ này có thể:

1. Làm tổn thương các tế bào thần kinh (nơ-ron).

2. Ảnh hưởng đến các vùng não kiểm soát vận động và nhận thức.

Trong giai đoạn đầu của bệnh Parkinson, các tổn thương thường xuất hiện ở hạch nền (basal ganglia) – vùng não điều khiển vận động.

Theo thời gian, các thể Lewy có thể lan sang các vùng não chịu trách nhiệm cho tư duy, trí nhớ và xử lý thông tin. Từ đó dẫn đến sa sút trí tuệ liên quan Parkinson.

Tình trạng này cũng có mối liên hệ chặt chẽ với sa sút trí tuệ thể Lewy (Lewy Body Dementia – LBD). Hai bệnh lý này có nhiều đặc điểm tương đồng và thường chỉ khác nhau ở thứ tự xuất hiện của các triệu chứng.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng suy giảm trí nhớ ở người bệnh Parkinson

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát triển sa sút trí tuệ do Parkinson, bao gồm:

• Tuổi cao

• Thời gian mắc Parkinson kéo dài

• Triệu chứng vận động nghiêm trọng

• Các rối loạn của hệ thần kinh tự chủ như hạ huyết áp tư thế hoặc rối loạn kiểm soát bàng quang

• Triệu chứng vận động xuất hiện đối xứng ở hai bên cơ thể

• Thuốc điều trị Parkinson ít hiệu quả hơn mong đợi

• Rối loạn hành vi giấc ngủ REM

Nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ này có thể giúp bác sĩ theo dõi và quản lý bệnh hiệu quả hơn.

Nếu bạn hoặc người thân mắc Parkinson và xuất hiện các dấu hiệu suy giảm trí nhớ, hãy chủ động thăm khám sớm để được đánh giá và tư vấn từ chuyên gia thần kinh. Đăng ký lịch khám ngay tại GC&Phenikaa Healthcare Center!