Trào ngược thanh quản hầu họng: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Trào ngược thanh quản hầu họng là gì?

Trào ngược thanh quản hầu họng (LPR – Laryngopharyngeal Reflux) là tình trạng dịch tiêu hóa và axit từ dạ dày trào ngược lên vùng họng và thanh quản. Khác với trào ngược dạ dày thực quản thông thường, bệnh lý này thường không gây cảm giác ợ nóng rõ ràng, nên nhiều người không nhận ra mình đang mắc bệnh.

Tình trạng trào ngược kéo dài có thể gây kích ứng niêm mạc họng, viêm thanh quản, loét hoặc hình thành sẹo, thậm chí làm tăng nguy cơ các bệnh lý nghiêm trọng hơn nếu không được điều trị kịp thời.

Điểm đáng chú ý là axit dạ dày có thể âm thầm trào lên thực quản, họng hoặc thậm chí vùng mũi, khiến tổn thương tiến triển trước khi người bệnh nhận thấy các triệu chứng rõ ràng.

Triệu chứng trào ngược thanh quản hầu họng

Không giống trào ngược dạ dày thực quản, nhiều người mắc trào ngược thanh quản hầu họng không xuất hiện triệu chứng ợ nóng điển hình. Thay vào đó, bệnh thường biểu hiện qua các dấu hiệu ở đường hô hấp và vùng họng.

Các triệu chứng phổ biến bao gồm:

• Ho kéo dài hoặc ho khan

• Khàn giọng, thay đổi giọng nói

• Cảm giác vướng hoặc có dị vật trong cổ họng

• Đau họng hoặc kích ứng họng

• Khó nuốt

• Thường xuyên phải hắng giọng

• Tăng tiết dịch nhầy ở cổ họng

Do các triệu chứng khá mơ hồ, nhiều trường hợp bị nhầm lẫn với viêm họng mạn tính hoặc bệnh lý đường hô hấp.

Những đối tượng có nguy cơ cao

Trào ngược thanh quản hầu họng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ cao hơn bao gồm:

Người có chế độ ăn uống không khoa học

Ăn quá no, ăn nhiều thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay nóng hoặc thực phẩm kích thích có thể làm tăng nguy cơ trào ngược.

Người hút thuốc lá và uống rượu bia

Các chất kích thích có thể làm suy yếu cơ thắt thực quản, khiến axit dễ trào ngược lên trên.

Người có rối loạn tiêu hóa

Những người thường xuyên bị khó tiêu hoặc rối loạn tiêu hóa cũng có nguy cơ cao mắc bệnh.

Người thừa cân, béo phì

Áp lực trong ổ bụng tăng lên có thể khiến dịch dạ dày dễ trào ngược hơn.

Phụ nữ mang thai

Sự thay đổi nội tiết và áp lực từ thai nhi có thể làm tăng nguy cơ trào ngược.

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Ở trẻ nhỏ, cơ thắt thực quản chưa phát triển hoàn chỉnh nên tình trạng trào ngược có thể xảy ra. Tuy nhiên, phần lớn sẽ cải thiện khi trẻ lớn lên.

Biến chứng có thể gặp

Nếu không được kiểm soát, trào ngược thanh quản hầu họng có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ em.

Một số biến chứng có thể xảy ra bao gồm:

• Ho kéo dài hoặc thở khò khè

• Viêm đường hô hấp tái phát

• Hen suyễn hoặc kích thích đường thở

• Khó nuốt và khàn giọng mạn tính

• Kích thích thanh quản gây rối loạn hô hấp

Ở trẻ nhỏ, bệnh kéo dài có thể ảnh hưởng đến việc ăn uống và hấp thu dinh dưỡng, từ đó tác động đến quá trình phát triển.

Chẩn đoán trào ngược thanh quản hầu họng

Khi nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán chính xác.

Bác sĩ thường thực hiện các bước sau:

• Khai thác tiền sử bệnh và các triệu chứng

• Đánh giá thói quen ăn uống và sinh hoạt

• Kiểm tra vùng họng và thanh quản

Trong một số trường hợp, nội soi thanh quản hoặc nội soi đường tiêu hóa có thể được chỉ định để phát hiện các dấu hiệu viêm, sẹo hoặc tổn thương niêm mạc.

Việc chẩn đoán sớm giúp xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và hạn chế các biến chứng lâu dài.

Điều trị trào ngược thanh quản hầu họng

Việc điều trị thường kết hợp dùng thuốc và thay đổi lối sống.

Điều trị bằng thuốc

Các nhóm thuốc thường được sử dụng bao gồm:

• Thuốc kháng axit giúp trung hòa axit dạ dày

• Thuốc ức chế bơm proton giúp giảm sản xuất axit

• Thuốc chẹn H2 giúp kiểm soát lượng axit tiết ra

Các loại thuốc này giúp giảm kích thích niêm mạc và hỗ trợ phục hồi tổn thương ở họng và thanh quản.

Thay đổi lối sống

Bên cạnh thuốc, thay đổi thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát bệnh.

Một số biện pháp được khuyến nghị gồm:

• Kê cao đầu khi ngủ

• Không ăn trước khi ngủ ít nhất 2–3 giờ

• Hạn chế thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ

• Tránh socola, cà chua, trái cây có tính axit cao

• Ngừng hút thuốc lá và hạn chế rượu bia

Trong những trường hợp hiếm gặp, khi điều trị nội khoa không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật nhằm tăng cường chức năng cơ thắt thực quản.

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên thăm khám bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Ho kéo dài không rõ nguyên nhân

• Khàn tiếng kéo dài

• Cảm giác vướng cổ họng

• Khó nuốt hoặc đau họng tái phát

Việc phát hiện và điều trị sớm giúp hạn chế tổn thương niêm mạc và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Trào ngược thanh quản hầu họng là một bệnh lý tiêu hóa có thể diễn tiến âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng nếu không được kiểm soát. Nhận biết sớm các dấu hiệu và duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như cải thiện hiệu quả điều trị.