Vì sao người sống lành mạnh vẫn có thể mắc ung thư?

Ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc giúp giảm nguy cơ ung thư, nhưng điều đó không đồng nghĩa với miễn nhiễm hoàn toàn. Trên thực tế, không ít người có lối sống “chuẩn mực” vẫn được chẩn đoán ung thư, khiến nhiều người hoang mang và đặt câu hỏi: Liệu sống khỏe có đủ?

Câu trả lời là: lối sống lành mạnh rất quan trọng, nhưng chưa phải là tất cả.

Ung thư là kết quả của nhiều yếu tố chồng chéo

Ung thư không hình thành từ một nguyên nhân duy nhất, mà thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố trong thời gian dài:

1. Yếu tố di truyền

Một số đột biến gen di truyền như BRCA1, BRCA2 làm tăng nguy cơ ung thư vú, buồng trứng, tuyến tiền liệt… Dù chiếm tỷ lệ không lớn, nhưng đây là yếu tố không thể kiểm soát bằng lối sống.

2. Đột biến ngẫu nhiên trong quá trình phân chia tế bào

Mỗi ngày, tế bào trong cơ thể liên tục tái tạo. Trong quá trình này, các lỗi sao chép ADN có thể xảy ra ngẫu nhiên và tích lũy theo thời gian – ngay cả ở người sống rất khoa học.

3. Phơi nhiễm môi trường

Ô nhiễm không khí, hóa chất công nghiệp, bức xạ, vi nhựa, BPA, phthalate… đều có thể tác động lâu dài đến ADN và nội tiết, làm tăng nguy cơ ung thư mà người bệnh khó nhận biết sớm.

4. Viêm mạn tính mức độ thấp

Viêm kéo dài có thể gây tổn thương ADN và tạo môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển. Đáng chú ý, tình trạng này có thể tồn tại ngay cả khi không có triệu chứng rõ ràng.

5. Tuổi tác

Nguy cơ ung thư tăng dần theo tuổi do tổn thương tế bào tích lũy theo thời gian. Điều không thể đảo ngược hoàn toàn bằng lối sống.

6. Nhiễm trùng

Một số tác nhân như HPV, viêm gan B/C, H. pylori có liên quan trực tiếp đến ung thư cổ tử cung, gan, dạ dày.

7. Chế độ ăn và chuyển hóa

Thực phẩm siêu chế biến, thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, thiếu chất xơ, rối loạn chuyển hóa và thừa mỡ nội tạng đều làm tăng nguy cơ ung thư. Kể cả ở người không thừa cân rõ rệt.

8. Tia UV, thuốc lá và rượu bia

Tia cực tím, hút thuốc (kể cả thụ động) và rượu bia đều là yếu tố nguy cơ đã được chứng minh với nhiều loại ung thư khác nhau.

Vì sao nhiều loại ung thư tiến triển âm thầm?

Không phải ung thư nào cũng có dấu hiệu sớm. Một số loại có thể không gây triệu chứng trong nhiều năm, chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển:

• Ung thư tụy

• Ung thư thận

• Ung thư buồng trứng

• Một số khối u não

Khi triệu chứng xuất hiện, cơ hội điều trị có thể đã bị thu hẹp. Đây là lý do khiến nhiều người dù cảm thấy “vẫn khỏe” nhưng khi phát hiện bệnh thì đã ở giai đoạn muộn.

Lối sống lành mạnh vẫn rất quan trọng, nhưng không phải “lá chắn tuyệt đối”

Các nghiên cứu cho thấy lối sống lành mạnh có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ ung thư và cải thiện tiên lượng điều trị nếu không may mắc bệnh. Tuy nhiên, sống khỏe không phải là bài kiểm tra đúng – sai. Mắc ung thư không có nghĩa là bạn đã làm sai điều gì đó.

Chăm sóc sức khỏe đúng cách là cách để giảm rủi ro, chứ không phải loại bỏ hoàn toàn rủi ro.

Tầm soát sớm giúp tạo lợi thế quan trọng

Phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm thường mang lại:

• Nhiều lựa chọn điều trị hơn

• Tiên lượng tốt hơn

• Cơ hội sống cao hơn

Bên cạnh các phương pháp tầm soát theo khuyến cáo như nhũ ảnh, nội soi đại tràng hay Pap smear, y học hiện đại đang hướng tới tầm soát chủ động và toàn diện hơn.

Tại GC&Phenikaa Healthcare Center, các chương trình tầm soát ứng dụng AI và công nghệ chẩn đoán tiên tiến được triển khai nhằm hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ ung thư và bệnh lý tiềm ẩn, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Đây là một phần quan trọng của y học dự phòng, giúp người khỏe mạnh hiểu rõ hơn về cơ thể mình và chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài.