Trẻ sơ sinh thở nhanh: Nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm và cách xử trí

Trẻ sơ sinh thở nhanh là tình trạng khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng, đặc biệt trong những tháng đầu đời khi bé chưa thể diễn đạt cảm giác khó chịu của mình. Thực tế, nhịp thở của trẻ sơ sinh thường nhanh hơn người lớn do hệ hô hấp chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, nếu thở nhanh đi kèm các dấu hiệu bất thường như tím tái, bú kém hoặc khó thở, đây có thể là cảnh báo của nhiều bệnh lý nguy hiểm cần được thăm khám sớm.

Vì sao trẻ sơ sinh thường thở nhanh?

Ngay sau khi chào đời, phổi của trẻ bắt đầu đảm nhận hoàn toàn chức năng trao đổi oxy thay cho nhau thai. Do dung tích phổi còn nhỏ, cơ hô hấp chưa phát triển đầy đủ và trẻ chủ yếu thở bằng mũi nên nhịp thở thường cao hơn so với trẻ lớn.

Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, nhịp thở bình thường dao động khoảng 30–60 lần/phút, trung bình khoảng 40 lần/phút khi thức.

Trong lúc ngủ, trẻ có thể:

• Thở chậm khoảng 20–30 lần/phút.
• Tạm ngừng thở 5–10 giây rồi tiếp tục thở nhanh trở lại.
• Phát ra tiếng khò khè nhẹ hoặc tiếng thở nhỏ do dịch mũi.

Đây thường là hiện tượng sinh lý bình thường nếu trẻ vẫn bú tốt, ngủ ngon và không có biểu hiện tím tái.

Khi nào trẻ sơ sinh thở nhanh là dấu hiệu bất thường?

Không phải mọi trường hợp đều đáng lo ngại. Tuy nhiên, cha mẹ cần theo dõi sát nếu trẻ có những biểu hiện dưới đây:

• Nhịp thở trên 60 lần/phút khi trẻ đang nghỉ ngơi.
• Thở rút lõm lồng ngực hoặc cánh mũi phập phồng.
• Khó thở, thở gắng sức.
• Da, môi hoặc đầu ngón tay tím tái.
• Bú kém hoặc bỏ bú.
• Quấy khóc liên tục, ngủ li bì.
• Ho nhiều, sốt hoặc nôn ói.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế để được đánh giá và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh thở nhanh

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, từ sinh lý đến bệnh lý.

1. Hiện tượng sinh lý bình thường

Trong những tuần đầu sau sinh, hệ hô hấp của trẻ vẫn đang hoàn thiện. Vì vậy, trẻ có thể thở nhanh hoặc ngắt quãng trong thời gian ngắn mà không ảnh hưởng đến sức khỏe.

2. Bệnh lý đường hô hấp

Một số bệnh có thể khiến trẻ tăng nhịp thở như:

• Viêm phổi.
• Viêm tiểu phế quản.
• Cảm cúm.
• Nhiễm virus RSV.
• Viêm đường hô hấp trên.

Ngoài thở nhanh, trẻ thường kèm ho, sốt, khò khè hoặc khó bú.

3. Thở nhanh thoáng qua ở trẻ sơ sinh

Tình trạng này thường gặp ở trẻ sinh mổ hoặc sinh non do dịch phổi chưa được đào thải hoàn toàn sau sinh. Phần lớn sẽ cải thiện sau vài ngày dưới sự theo dõi của bác sĩ.

4. Bệnh tim bẩm sinh

Một số dị tật tim bẩm sinh làm giảm lượng oxy cung cấp cho cơ thể, khiến trẻ phải tăng nhịp thở để bù đắp.

Trẻ thường có thêm các biểu hiện:

• Tím môi.
• Chậm tăng cân.
• Bú nhanh mệt.
• Đổ nhiều mồ hôi khi bú.

5. Trẻ sinh non

Do phổi chưa phát triển hoàn chỉnh nên trẻ sinh non có nguy cơ gặp các vấn đề hô hấp cao hơn trẻ đủ tháng.

Cha mẹ nên chăm sóc trẻ sơ sinh thở nhanh như thế nào?

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo và chưa có dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ có thể thực hiện một số biện pháp hỗ trợ:

• Cho trẻ bú đầy đủ để tránh mất nước.
• Nhỏ nước muối sinh lý giúp thông thoáng mũi.
• Giữ phòng ngủ sạch sẽ, thoáng khí.
• Duy trì nhiệt độ phòng phù hợp.
• Cho trẻ ngủ đủ giấc.
• Đặt trẻ nằm ngửa khi ngủ theo khuyến cáo của các chuyên gia nhi khoa.
• Massage nhẹ nhàng giúp trẻ thư giãn.

Đồng thời, cha mẹ nên thường xuyên theo dõi nhịp thở để phát hiện sớm những thay đổi bất thường.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?

Hãy đưa trẻ đến bệnh viện hoặc cơ sở y tế nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Thở trên 60 lần/phút khi nghỉ.
• Khó thở hoặc thở rít.
• Co kéo lồng ngực rõ.
• Môi, đầu ngón tay tím tái.
• Bỏ bú hoặc bú rất ít.
• Sốt từ 38°C trở lên (đặc biệt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi).
• Ho nhiều hoặc ho kéo dài.
• Quấy khóc không dỗ được hoặc ngủ li bì.

Việc khám sớm giúp xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng.

Cách phòng ngừa các bệnh gây thở nhanh ở trẻ sơ sinh

Để bảo vệ hệ hô hấp của trẻ, cha mẹ nên:

• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu.
• Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo.
• Giữ vệ sinh mũi họng cho trẻ.
• Hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc bệnh hô hấp.
• Không hút thuốc trong nhà.
• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.
• Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý tim mạch hoặc hô hấp.

Kết luận

Trẻ sơ sinh thở nhanh có thể là hiện tượng sinh lý bình thường trong giai đoạn đầu đời, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý hô hấp hoặc tim mạch nguy hiểm. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi nhịp thở của trẻ mỗi ngày và đưa bé đi khám ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Nhận thấy trẻ sơ sinh thở nhanh, khó thở hoặc bú kém? Hãy đưa bé đến GC-Phenikaa để được bác sĩ Nhi khoa thăm khám, chẩn đoán chính xác và tư vấn điều trị phù hợp ngay từ sớm.