Xẹp đốt sống do loãng xương: Dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa

Xẹp đốt sống do loãng xương là biến chứng thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh. Chỉ một cú ngã nhẹ, động tác cúi người hoặc nâng vật cũng có thể làm thân đốt sống bị nứt, xẹp và gây đau dữ dội.

Đáng lo ngại là nhiều trường hợp không được phát hiện sớm vì người bệnh nghĩ đơn thuần là đau lưng tuổi già. Khi không điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn tới gù lưng, hạn chế vận động, giảm chất lượng cuộc sống và thậm chí liệt hai chân.

Xẹp đốt sống do loãng xương là gì?

Loãng xương khiến mật độ và chất lượng xương suy giảm. Khi xương trở nên giòn và yếu, các đốt sống không còn đủ khả năng nâng đỡ trọng lượng cơ thể.

Chỉ cần một chấn thương rất nhẹ như:

• Trượt chân, ngã ngồi
• Cúi người đột ngột
• Nâng vật nặng
• Ho mạnh hoặc xoay người

… cũng có thể làm thân đốt sống bị nứt hoặc xẹp.

Đây còn được gọi là gãy lún hoặc gãy nén đốt sống. Tình trạng thường gặp ở vùng cột sống ngực thấp và thắt lưng.

Dấu hiệu nhận biết sớm

Triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, dễ nhầm lẫn với đau cơ hoặc đau cột sống thông thường.

Đau lưng dữ dội sau va chạm nhẹ

Người bệnh có thể đột ngột đau nhói ở vùng lưng sau khi bê đồ, cúi người hoặc chỉ sau một cú ngã nhẹ. Cơn đau thường:

• Xuất hiện đúng vị trí đốt sống bị tổn thương
• Tăng khi đứng, ngồi hoặc xoay người
• Giảm khi nằm nghỉ
• Kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần

Nếu không điều trị, đau cấp tính có thể chuyển thành đau lưng mạn tính kéo dài.

Giảm khả năng vận động

Nhiều người bệnh không thể ngồi dậy, đi lại hoặc cúi người vì đau. Một số trường hợp phải nằm lâu tại giường, dẫn đến suy giảm sức cơ và ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày.

Gù lưng, giảm chiều cao

Khi nhiều đốt sống bị xẹp liên tiếp, cột sống có thể biến dạng:

• Lưng còng, gù
• Chiều cao giảm dần
• Vai đổ về phía trước
• Bụng nhô ra

Đây là dấu hiệu thường gặp ở người bị loãng xương kéo dài.

Tê bì hoặc yếu hai chân

Nếu đốt sống xẹp chèn ép tủy sống hoặc rễ thần kinh, người bệnh có thể gặp:

• Tê bì chân
• Đi lại khó khăn
• Yếu hoặc liệt hai chân
• Rối loạn đại tiểu tiện

Đây là tình trạng nguy hiểm cần được cấp cứu và điều trị sớm.

Ai có nguy cơ cao?

Một số đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh gồm:

• Phụ nữ sau mãn kinh
• Người trên 65 tuổi
• Người từng gãy xương trước đây
• Người có tiền sử gia đình bị loãng xương
• Người ít vận động, hút thuốc lá hoặc uống nhiều rượu bia
• Người thiếu canxi, thiếu vitamin D
• Người sử dụng corticoid kéo dài

Làm thế nào để chẩn đoán?

Khi nghi ngờ có tổn thương cột sống, bác sĩ sẽ khám lâm sàng và chỉ định:

• Chụp X-quang cột sống
• Chụp CT hoặc MRI nếu cần đánh giá mức độ xẹp và chèn ép thần kinh
• Đo mật độ xương để xác định tình trạng loãng xương

Phát hiện sớm giúp người bệnh được điều trị đúng phương pháp, tránh biến chứng nặng.

Điều trị xẹp đốt sống do loãng xương

Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị bảo tồn hoặc can thiệp.

Điều trị bảo tồn

Áp dụng với trường hợp xẹp nhẹ, chưa chèn ép thần kinh:

• Nghỉ ngơi hợp lý
• Dùng thuốc giảm đau, giãn cơ
• Mặc áo nẹp cột sống
• Điều trị loãng xương bằng canxi, vitamin D và thuốc chuyên biệt
• Tập phục hồi chức năng sau giai đoạn đau cấp

Người bệnh không nên nằm bất động quá lâu vì có thể làm tăng nguy cơ viêm phổi, loét tỳ đè và teo cơ.

Bơm xi măng đốt sống

Đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn, thường được chỉ định khi đau kéo dài hoặc đốt sống xẹp nhiều.

Bác sĩ sẽ đưa kim vào thân đốt sống và bơm xi măng sinh học để:

• Làm vững đốt sống
• Giảm đau nhanh
• Giúp người bệnh ngồi dậy và đi lại sớm

Một số trường hợp có thể thực hiện kỹ thuật bơm xi măng có bóng để phục hồi chiều cao thân đốt sống và giảm nguy cơ biến dạng cột sống.

Phẫu thuật

Phẫu thuật chỉ áp dụng với những trường hợp nặng như:

• Xẹp đốt sống nhiều mức
• Chèn ép tủy sống
• Liệt hoặc yếu hai chân
• Rối loạn đại tiểu tiện

Mục tiêu của phẫu thuật là giải phóng thần kinh và làm vững cột sống.

Cách phòng ngừa loãng xương và gãy xẹp đốt sống

Để giảm nguy cơ tổn thương cột sống, cần chủ động phòng ngừa loãng xương từ sớm.

Bổ sung đầy đủ canxi và vitamin D

Nên tăng cường:

• Sữa và chế phẩm từ sữa
• Cá nhỏ ăn cả xương
• Tôm, cua, trứng
• Rau xanh đậm

Bên cạnh đó, cần tắm nắng hợp lý hoặc bổ sung vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ.

Duy trì vận động đều đặn

Đi bộ, tập dưỡng sinh, yoga hoặc các bài tập chịu trọng lượng nhẹ giúp tăng mật độ xương và giữ cơ thể linh hoạt.

Tránh các thói quen làm xương yếu

• Không hút thuốc lá
• Hạn chế rượu bia
• Tránh ngồi lâu, ít vận động
• Hạn chế mang vác nặng hoặc cúi gập người đột ngột

Khám và tầm soát định kỳ

Người trên 50 tuổi, đặc biệt phụ nữ sau mãn kinh, nên đo mật độ xương định kỳ để phát hiện sớm loãng xương và điều trị trước khi xảy ra gãy xương.

Nếu bạn thường xuyên đau lưng sau những va chạm nhẹ hoặc có nguy cơ loãng xương, hãy đến khám tại GC-Phenikaa để được các bác sĩ chuyên khoa Cơ xương khớp và Cột sống tư vấn, chẩn đoán và điều trị kịp thời.