Tổng quan

Đại tràng (ruột già) là cơ quan dạng ống dài khoảng 1,5 mét trong hệ tiêu hóa, có chức năng hấp thu nước từ phân. Ung thư đại tràng thường bắt đầu từ các polyp lành tính ở niêm mạc đại tràng, biến đổi thành ác tính theo thời gian. Áp dụng lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

• Theo GLOBOCAN 2020, Việt Nam ghi nhận gần 16.000 ca mắc mới và hơn 8.200 ca tử vong. Bệnh thường gặp ở người trên 50 tuổi nhưng đang tăng nhanh ở người trẻ. Đây là loại ung thư phổ biến thứ 5 tại Việt Nam. Ung thư đại tràng thường được xếp chung với ung thư trực tràng (gọi chung là ung thư đại trực tràng).

Các yếu tố nguy cơ

• Tuổi tác: Nguy cơ tăng theo tuổi, đặc biệt trên 50 tuổi.
• Tiền sử polyp đại trực tràng (đặc biệt polyp tuyến/adenoma) hoặc từng mắc ung thư đại trực tràng.
• Bệnh viêm ruột (IBD) như viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn.
• Tiền sử gia đình trực hệ mắc ung thư đại trực tràng, đặc biệt ở tuổi trẻ.
• Hội chứng di truyền: Đa polyp tuyến gia đình (FAP) và hội chứng Lynch.
• Béo phì, thừa cân do ăn uống không lành mạnh và ít vận động.
• Hút thuốc lá và tiếp xúc khói thuốc.
• Đái tháo đường týp 2 và kháng insulin.
• Lạm dụng rượu bia.
• Chế độ ăn nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn (thịt muối, lên men, xông khói).
• Từng xạ trị vùng bụng để điều trị ung thư trước đó.

Các giai đoạn của ung thư đại tràng

Ung thư đại tràng thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nên khó phát hiện nếu không tầm soát định kỳ. Bệnh có 5 giai đoạn:

Giai đoạn 0: Ung thư tại chỗ — tế bào ung thư chỉ ở niêm mạc (lớp lót trong) đại tràng hoặc trực tràng.
Giai đoạn I: Xâm lấn qua niêm mạc vào lớp cơ, chưa đến mô hoặc hạch lân cận.
Giai đoạn II: Phát triển xuyên thành đại tràng/trực tràng đến phúc mạc tạng và các cấu trúc lân cận, chưa di căn hạch hay cơ quan khác.
Giai đoạn III: Di căn đến các hạch bạch huyết nhưng chưa đến cơ quan xa.
Giai đoạn IV: Di căn đến các cơ quan xa của cơ thể.

Tầm soát ung thư đại tràng

Xét nghiệm miễn dịch tìm máu ẩn trong phân (FIT) được dùng để tầm soát ung thư đại tràng. Polyp đường ruột và tế bào ung thư đại tràng thường có mạch máu dễ vỡ, dễ chảy máu trong quá trình tiêu hóa; FIT phát hiện máu ẩn — dấu hiệu sớm của tế bào tiền ung thư hoặc ung thư. Ưu điểm: độ nhạy cao, ít dương tính giả, không cần ăn kiêng trước khi lấy mẫu, có thể thực hiện tại nhà trên một mẫu phân ngẫu nhiên. Tại NURA, bộ kit FIT chất lượng cao (phát triển tại Nhật Bản) chỉ cần lượng phân rất nhỏ và cho kết quả chính xác trong khoảng 5 phút.